დროა, ეკლესია დავუბრუნოთ სულიერებას, ხოლო საქართველო - თავისუფლებას. - ბადრი ნოზაძე

 

არ ვიცი რამდენს ეყოფა გამბედაობა, ეს პოსტი გააზიაროს, მაგრამ ეცადეთ ბოლომდე მაინც ჩაიკითხოთ. არავის განვიკითხავ და ვერავის მოვთხოვ შეწყვიტოს "ჯოგის" მიმართულებით მოძრაობა, ეს საშიშია, თუ მყარად არ დგახარ პრინციპებზე.

   ჩემი მიზანია ხალხს ავუხილო თვალი და კრიტიკული აზროვნების იმპულსი გავუჩინო. არავის ვავალდებულებ გამომყვეს, არც ვთხოვ, მე მზად ვარ მარტომაც ვიარო წინ, ცხოვრებამ ამისათვის კარგად მომამზადა. 

  მასიური ფარისევლობის დოზამ, რაც ამ დღეებში დავინახე, ძალიან შემაშინა და დამთრგუნა, მაიძულა წლების ნაფიქრი და განცდილი რაღაც სისტემაში მომეყვანა და გადმომეცა თქვენთვის.

   დღეს, როცა საქართველო პატრიარქს აცილებს, ბევრს ეს „ეპოქის დასასრულად“ ეჩვენება.

მაგრამ მთავარი კითხვა სხვაა.

რომელი ეპოქა დასრულდა სინამდვილეში?

რწმენის?

სულიერების?

ეროვნული გაერთიანების?

თუ იმ სისტემის, რომელმაც ანაფორა აქცია მორჩილების იარაღად, ეკლესია - გავლენის მანქანად, ხოლო რწმენა - რუსული პოლიტიკის საფარქვეშ მოქმედ ბერკეტად?

თუ ემოციას გვერდზე გადავდებთ და ბოლო თითქმის 50 წელს ცივი გონებით შევხედავთ, ძალიან მძიმე სურათი იკვეთება.

ეს არ იყო მხოლოდ რელიგიური აღორძინება.

ეს იყო ძალაუფლების მშენებლობა.

ეს იყო ცნობიერების დაპყრობა.

ეს იყო პროცესის ნელ-ნელა მიყვანა იმ წერტილამდე, სადაც ხალხს დააჯერეს, რომ ღმერთის სახელით შეიძლება ელაპარაკებოდეს სისტემა, რომელიც სინამდვილეში მის თავისუფლებას ებრძვის.

1. საბჭოთა კვალი არსად გამქრალა, მან მხოლოდ ანაფორა ჩაიცვა.

საბჭოთა კავშირში იმპერია არაფერს ტოვებდა უკონტროლოდ.

არც მწერლებს.

არც მეცნიერებს.

არც უნივერსიტეტებს.

არც მედიას.

არც კულტურას.

და მით უმეტეს - არც ეკლესიას.

ვინც ფიქრობს, რომ კგბ ეკლესიას ხელს არ ახლებდა, უბრალოდ არ იცის, როგორ მუშაობდა საბჭოთა სისტემა, ან არ აწყობს ამის გააზრება.

ეკლესია იყო ხალხზე ზემოქმედების უზარმაზარი ინსტრუმენტი.

და მოსკოვი ასეთ ინსტრუმენტს შემთხვევით არასოდეს ტოვებდა.

ის შედიოდა შიგნით.

იკავებდა ზედა სართულებს.

ქმნიდა კავშირებს.

აწყობდა დამოკიდებულებებს.

და მერე ამ ყველაფერს „სიწმინდის“ სახელით ფუთავდა.

ამიტომ, როცა საუბარია საარქივო მასალებზე, კოდურ სახელებზე, ბნელ კავშირებზე და საბჭოთა უშიშროების ჩრდილზე, ეს უბრალოდ ჭორი არ არის.

ეს არის კითხვა, რომელიც მთელი ამ ეპოქის გულში დგას:

ვინ მართავდა სინამდვილეში ამ ინსტიტუციას - თავისუფალი სულიერება თუ მოსკოვისთვის ხელსაყრელი იერარქია?

და თუ სათავეშივე ჩადებული იყო კონტროლის მექანიზმი, მაშინ შემდეგი ათწლეულებიც სრულიად სხვანაირად უნდა წავიკითხოთ.

2. ხალხს ღმერთი ელაპარაკებოდა თუ სისტემა?

ყველაზე დიდი ტრაგედია იწყება იქ, სადაც ხალხი ვეღარ არჩევს რწმენასა და მართულ ავტორიტეტს შორის ზღვარს.

როცა საზოგადოებას წლებია ასწავლი, რომ ანაფორაში ჩაცმულ ადამიანს კითხვა არ უნდა დაუსვა, კრიტიკა არ უნდა გაუბედო, მისი ნათქვამი არ უნდა გადაამოწმო და მის წინააღმდეგ სიტყვაც არ უნდა თქვა - იქ უკვე აღარ შენდება სარწმუნოება.

იქ შენდება ხელშეუხებლობის რეჟიმი.

და ხელშეუხებლობა ყოველთვის იწვევს ძალაუფლების ბოროტად გამოყენებას.

ხალხს დააჯერეს, რომ ეკლესიის კრიტიკა ღმერთის შეურაცხყოფაა.

ხალხს დააჯერეს, რომ კრიტიკული კითხვა ცოდვაა.

ხალხს დააჯერეს, რომ დუმილი სათნოებაა.

ხალხს დააჯერეს, რომ მორჩილება სულიერებაა.

სინამდვილეში კი ეს ყველაფერი იდეალური ნიადაგი აღმოჩნდა რუსული გავლენისთვის.

იმპერიას ყველაზე მეტად აწყობს ადამიანი, რომელსაც შიშით აზროვნებაც კი აკრძალული აქვს.

3. ზვიად გამსახურდია შემთხვევით არ დაჯახებია ამ სისტემას.

ზვიადი მხოლოდ პირველი პრეზიდენტი არ იყო.

ის იყო ეროვნული ნების სიმბოლო.

ადამიანი, რომელიც საქართველოს დამოუკიდებლობას დეკორაციად კი არა, შინაგან აუცილებლობად აღიქვამდა.

ასეთი ადამიანი ვერ შეეგუებოდა ვერანაირ სტრუქტურას, რომელიც ეროვნული ინტერესის ნაცვლად უცხო ძალის გავლენას ატარებდა, თუნდაც ეს სტრუქტურა ეკლესიის სახელით მოქმედებდეს.

დღეს ბევრს ურჩევნია დაივიწყოს, დარჩეს კომფორტის ზონაში. 

მაგრამ ისტორია ამნეზიას არ პატიობს.

ზვიადი ხედავდა იმას, რასაც მასა ვერ ხედავდა, რომ ეკლესიის კედლებში ყველგან სიწმინდე არ იყო.

იყო გავლენები.

იყო ინტერესები.

იყო ჩრდილოვანი ძალა.

იყო ისეთი სისტემა, რომელიც ქვეყნის თავისუფალ გზას საფრთხედ აღიქვამდა.

როცა ეროვნული ხელისუფლება ექცევა ისეთი ძალების წნეხში, სადაც შეიარაღებული ჯგუფები, ძველი საბჭოთა კავშირები და რელიგიური ავტორიტეტიც თამაშობს როლს, ეს უკვე უბრალო პოლიტიკური კრიზისი აღარ არის.

ეს არის სახელმწიფოს ხელახალი მიტაცება.

და სწორედ ეს დაემართა საქართველოს.

ზვიადის დამარცხება იყო არა მხოლოდ ერთი ადამიანის დამარცხება.

ეს იყო ეროვნული პროექტის გატეხვა.

ეს იყო თავისუფლების იდეის სისხლში ჩახშობა.

და დიახ - ამ პროცესში ეკლესიის როლი დღემდე ბოლომდე არ არის გულწრფელად შეფასებული.

4. 9 აპრილი და მორჩილების ფილოსოფია.

1989 წლის 9 აპრილი არის დღე, როცა საქართველო სისხლით წერდა თავისუფლების უფლებას.

ასეთ დროს ყოველი სიტყვა ისტორიული ხდება.

ასეთ დროს ავტორიტეტი ან ხალხის გვერდით დგას, ან შეგნებულად თუ შეუგნებლად, იმ ძალის ინტერესს ემსახურება, რომელსაც ხალხის დაშლა სჭირდება.

ამიტომ არ ქრება კითხვა:

როცა კრიტიკულ წამს ხალხს სიმშვიდისკენ, დაშლისკენ, უკანდახევისაკენ მოუწოდებ - ეს მხოლოდ გაფრთხილებაა?

თუ იმპერიისთვის ხელსაყრელი გზავნილია?

ეს კითხვა მტკივნეულია.

მაგრამ აუცილებელია.

რადგან რუსეთს საქართველოში ყოველთვის სჭირდებოდა ორი ტიპის ფიგურა:

ერთი - ვინც პირდაპირ იმუშავებდა მისთვის.

მეორე- ვინც გადამწყვეტ მომენტში ხალხს წინააღმდეგობის ნაცვლად მორჩილებას ურჩევდა.

და მერე ეს მორჩილება ნელ-ნელა კულტად იქცა.

არ განიკითხო.

არ გააპროტესტო.

არ შეეხო „წმინდას“.

არ გააანალიზო.

არ გაარჩიო ეკლესია და პოლიტიკა ერთმანეთისგან.

ასე შეგვაჩვიეს, რომ თავისუფალი მოქალაქე თითქოს საშიშია, ხოლო დაჩოქილი მოქალაქე - კეთილმორწმუნე.

5. 90-იანებში აშენდა არა მხოლოდ ტაძრები, აშენდა გავლენის ქსელი.

იმ დროს ხალხი იყო გაღატაკებული, დაღლილი, დანგრეული, დამცირებული.

ასეთ დროს საზოგადოება ბუნებრივად ეძებს საყრდენს.

და ეკლესია ამ საყრდენად იქცა.

მაგრამ უნდა ითქვას სიმართლე:

იმ წლებში აშენდა არა მხოლოდ ტაძრები.

აშენდა გავლენის ინფრასტრუქტურა.

რაც უფრო სუსტი იყო სახელმწიფო, მით უფრო ძლიერდებოდა ეკლესია.

რაც უფრო ღარიბი იყო ხალხი, მით უფრო ადვილი იყო მისი ემოციური მართვა.

რაც უფრო იმატებდა ქაოსი, მით უფრო სწრაფად იზრდებოდა ინსტიტუცია, რომელსაც ანგარიშს არავინ სთხოვდა.

ხალხს ეგონა, რომ ეს რწმენის დაბრუნება იყო.

ხშირად კი ეს იყო რაოდენობის გამარჯვება ხარისხზე.

სწორედ ამ წლებში ჩამოყალიბდა ისეთი სასულიერო სივრცე, რომლის ერთ ნაწილში ღვთისმეტყველების სიღრმეზე მეტად ფასობდა უხეში ტონი, მტრის ხატის შექმნა, დასავლეთის დემონიზება და სამყაროს ბრმად დაყოფა „ჩვენიანებად“ და „უცხოებად“.

რუსეთს კი ზუსტად ეს სჭირდებოდა.

არა განათლებული ქრისტიანობა.

არა პასუხისმგებლიანი სულიერება.

არა თავისუფალი აზრი.

რუსეთს სჭირდებოდა ფანატიზმი.

მართვადი ფანატიზმი.

აგრესიული ფანატიზმი.

პოლიტიკურად გამოსაყენებელი ფანატიზმი.

და ეს შედეგი მივიღეთ.

6. ეკლესია სულიერი ცენტრიდან გადაიქცა პოლიტიკურ კორპორაციად

დღეს რას ვხედავთ?

ვხედავთ ინსტიტუციას, რომელსაც აქვს:

ქონება.

ფული.

პრივილეგიები.

ხელშეუხებლობა.

პოლიტიკურ პროცესებზე გავლენა.

მედიაზე წვდომა.

ქუჩაზე ზემოქმედება.

და საზოგადოების დიდი ნაწილის ფსიქოლოგიური კონტროლი.

ეს უკვე აღარ არის მხოლოდ ეკლესია.

ეს არის ძალაუფლების კორპორაცია.

და ამ კორპორაციის ერთ-ერთი მთავარი ფუნქცია გახდა რუსული ნარატივების ლეგიტიმაცია.

რამდენჯერ მოგვისმენია ეს ფრაზები?

„დასავლეთი გარყვნილია.“

„ევროპა ოჯახის მტერია.“

„თავისუფლება ტრადიციას ანგრევს.“

„რუსეთი მაინც ერთმორწმუნეა.“

„ვინც ევროპას უჭერს მხარს, ის ეროვნულობას ებრძვის.“

ეს ფრაზები შემთხვევითი არ არის.

ეს არის პროპაგანდის ხერხემალი.

ამით უნდათ, რომ ქართველმა ადამიანმა საკუთარი მომავალი თავისუფლებასთან კი არა, შიშთან და იზოლაციასთან დააკავშიროს.

უნდათ, რომ ევროპა წარმოადგინონ მორალურ საფრთხედ, ხოლო რუსეთი ტრადიციის თავშესაფრად.

სინამდვილეში კი ეს არის კლასიკური იმპერიული თაღლითობა.

რუსეთი, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში გვართმევდა თავისუფლებას, დღესაც იმავე პროექტს აგრძელებს, უბრალოდ უკვე ტანკის ნაცვლად ანაფორით.

7. ეს უკვე რბილი ძალა აღარ არის, ეს ჰიბრიდული ოკუპაციაა.

როცა ქვეყანაში არსებობს ინსტიტუცია, რომელიც ხალხს სისტემურად აჩვევს მორჩილებას, კრიტიკის შიშს, დასავლეთის სიძულვილს და რუსული ნარატივების მიღებას, ამას უბრალო რელიგიური გავლენა აღარ ჰქვია.

ამას ჰქვია ჰიბრიდული ოკუპაცია.

ოკუპაცია, რომელიც შედის შენს გონებაში.

შენს ოჯახში.

შენს სკოლაში.

შენს არჩევნებში.

შენს შვილებში.

შენს ეროვნულ იდენტობაშიც კი.

და მერე გეუბნება, რომ რუსული მორჩილებაა ნამდვილი ქართველობა.

ეს არის ყველაზე საშიში ეტაპი.

რადგან როცა მტერი შენს ენაზე იწყებს ლაპარაკს, შენს სიმბოლოებს იყენებს და შენს რწმენას შენს წინააღმდეგ ატრიალებს, ბრძოლა ბევრად რთულდება.

8. სახელმწიფო რელიგიის იდეა, ბოლო საკეტია თავისუფლებაზე.

დღეს ხელისუფლების მცდელობა, ეკლესიას სახელმწიფოში კიდევ უფრო განსაკუთრებული, თითქმის უზენაესი სტატუსი მისცეს, უბრალო ჟესტი არ არის.

ეს არის სიგნალი.

ძალიან მძიმე სიგნალი.

ეს ნიშნავს, რომ ეკლესიის გავლენა აღარ უნდა დარჩეს მხოლოდ არაფორმალური.

მას უნდა მიეცეს სისტემური, სამართლებრივი, პოლიტიკურად დაცული ძალაუფლება.

და ამას რა მოჰყვება?

ძალიან მარტივი რამ.

ხელისუფლება მიიღებს რელიგიურ ლეგიტიმაციას.

ეკლესია მიიღებს მეტ ხელშეუხებლობას.

კრიტიკა გამოცხადდება მკრეხელობად.

პროტესტი - სარწმუნოების შეურაცხყოფად.

თავისუფალი აზრი - ეროვნულ საფრთხედ.

ანუ სახელმწიფო და ეკლესია საბოლოოდ შეიკვრებიან ერთ ვერტიკალში, რომელიც დემოკრატიულად აღარ იმუშავებს.

ეს იქნება მოდელი, სადაც მოქალაქე უკვე მხოლოდ კანონით კი არა, „სიწმინდის სახელითაც“ დაითრგუნება.

ეს არის ავტორიტარიზმის ყველაზე მოხერხებული ფორმა.

9. ქართველებს ეკლესია გადარჩენისთვის სჭირდებოდათ, რუსეთმა კი იარაღად აქცია.

ჩვენს ისტორიაში ეკლესია ხშირად იყო გადარჩენის ადგილი.

ენა იქ ინახებოდა.

მეხსიერება იქ ინახებოდა.

სული იქ ინახებოდა.

მაგრამ სწორედ ამიტომ არის დღევანდელი სურათი ასეთი მძიმე.

იმპერიამ აიღო ის, რაც ქართველისთვის საუკუნეების განმავლობაში სიწმინდეს ნიშნავდა, და გადააქცია მორჩილების ინსტრუმენტად.

ეს არის ყველაზე ბინძური გამარჯვება, რასაც დამპყრობელი აღწევს, როცა აღარ სჭირდება შენზე იძულებით ძალადობა, რადგან შენ უკვე თვითონ ეთაყვანები იმ სიმბოლოს, რომლითაც გაკონტროლებენ.

აქ უნდა ითქვას ყველაზე მტკივნეული, მაგრამ აუცილებელი ფრაზა:

დღეს ის, რასაც საზოგადოების ნაწილი წმინდად მიიჩნევს, ძალიან ხშირად სიწმინდე აღარ არის - ის არის რუსეთთან შეზრდილი პოლიტიკური გავლენის ქსელი, რომელსაც ანაფორა აცვია.

დიახ, ეკლესიაში არიან პატიოსანი სასულიერო პირებიც.

არიან გულწრფელი მორწმუნეებიც.

არიან ადამიანები, ვისთვისაც რწმენა შინაგანი სინათლეა.

მაგრამ ეს არაფერს ცვლის იმასთან, რომ როგორც ინსტიტუცია, ეკლესია საქართველოში წლებია ხშირად უფრო მეტად მუშაობს როგორც პოლიტიკური ძალა, ვიდრე როგორც სულიერი სინდისი.

10. რწმენა თუ ბოქლომი?

დღეს არჩევანი სწორედ აქ გადის.

გვინდა რწმენა, რომელიც ადამიანს აზრს აძლევს?

თუ რწმენის სახელით გაფორმებული ბოქლომი, რომელიც ადამიანს აზროვნებას უკრძალავს?

გვინდა ეკლესია, რომელიც სულიერებას ემსახურება?

თუ სისტემა, რომელიც რუსულ პროპაგანდას ლოცვის ენით ფუთავს?

გვინდა მოქალაქე, რომელიც კითხულობს, აანალიზებს, არჩევს?

თუ მოქალაქე, რომელსაც ასწავლიან:

დაიჩოქე.

გაჩუმდი.

არ შეეხო.

არ იფიქრო.

არ იკითხო.

ნამდვილი რწმენა შიშზე არ შენდება.

ნამდვილი ეკლესია იმპერიის გამტარად არ მუშაობს.

ნამდვილი ქრისტიანობა თავისუფლებას არ ებრძვის.

და ნამდვილი ქართველობა რუსულ მორჩილებას არ ნიშნავს.

თუ ეს მართლაც ეპოქის დასასრულია, მაშინ მხოლოდ გლოვა საკმარისი არ არის.

საჭიროა გამოფხიზლება.

საჭიროა ვაღიაროთ, რომ ბოლო ათწლეულებში საქართველოში აშენდა სისტემა, რომელმაც:

რწმენა აქცია მანიპულაციის იარაღად,

ეკლესია - გავლენის ცენტრად,

მორჩილება - სათნოებად,

კითხვა - ცოდვად,

და რუსული გავლენა - ტრადიციის სახელით შეფუთულ „სიწმინდედ“.

ჩვენი წინაპრები ეკლესიის ირგვლივ ერთიანდებოდნენ თავისუფლებისთვის.

არა იმპერიის მსახურებისთვის.

არა მორჩილების კულტისთვის.

არა იმისთვის, რომ ქართველი საკუთარ ქვეყანაში შეშინებულ, დაჩოქილ და დამუნჯებულ არსებად ექციათ.

ამიტომ დღეს მთავარი ამოცანა ასეთია:

უნდა გავბედოთ და დავინახოთ ანაფორის მიღმა დამალული "პაგონები".

უნდა გავბედოთ და ვთქვათ, რომ ეკლესიის სახელით მოქმედი რუსული პოლიტიკური პროექტი არ არის სიწმინდე.

უნდა გავბედოთ და დავიბრუნოთ რწმენა იმათგან, ვინც ის კონტროლის მანქანად გადააქცია.

უნდა გავბედოთ და დავიცვათ საქართველო იმ გავლენისგან, რომელმაც ტანკით ვერ დაგვიმორჩილა და ახლა ანაფორით ცდილობს.

დროა, დავასრულოთ კერპთაყვანისმცემლობა .

დროა, დავასრულოთ შიში .

დროა, ფაქტებს გავუსწოროთ თვალი.

დროა, ეკლესია დავუბრუნოთ სულიერებას, ხოლო საქართველო - თავისუფლებას.